We wrześniowym artykule chciałabym zachęcić do wypożyczania nowej książki w zasobach naszej biblioteki: Bajki do tulenia i wytchnienia autorstwa Izabeli Michty z ilustracjami Roksany Barwińskiej. To zbiór trzydziestu pięciu opowiadań skierowanych do najmłodszych dzieci. To bajki które mają przede wszystkim uspokajać, wyciszać, wprowadzać w stan relaksu i oferować poczucie bezpieczeństwa. Książka jest zaprojektowana tak, by sprawdzić się zwłaszcza jako lektura przed snem, gdyż opowieści zabierają dziecko w przyjazny, bajkowy świat, pozwalają poznać „przyjaciół”, przy których można poczuć się bezpiecznie, komfortowo i spokojnie. Bajki… Izabeli Michty to wartościowa pozycja w literaturze dziecięcej – zwłaszcza jako pomoc w wyciszaniu i budowaniu spokojnego rytuału przed snem. Książka staje się narzędziem, które pomaga uregulować codzienny rytm. Dzieci szybciej akceptują porę snu, jeśli jest ona powiązana z przyjemnym doświadczeniem, jakim z pewnością może być wspólne czytanie Bajek…
Izabela Michta, Bajki do tulenia i wytchnienia, ilustracje: Roksana Barwińska, Warszawa: Zielona Sowa, 2023.
Liczba stron: 80
Wiek: 2+ w towarzystwie rodzica / opiekuna
Autorka – Izabela Michta – jest znana z publikacji wspierających rozwój emocjonalny dzieci i relację rodzic-dziecko. W Bajkach… konsekwentnie realizuje tę misję, tworząc zbiór krótkich, przyjaznych historii, które mają być narzędziem wyciszenia. Już sam tytuł sygnalizuje, że książka ma funkcję terapeutyczną – „tulenie” i „wytchnienie” wskazują na potrzebę bliskości i spokoju.
Książka skierowana jest przede wszystkim dla najmłodszych: maluchów w wieku 2–6 lat – które potrzebują prostych historii, jasnego przekazu i dużej dawki poczucia bezpieczeństwa. Treść jest na tyle spokojna i nieskomplikowana, że nadaje się nawet dla dwu- czy trzylatków. Ze względu na spokojny charakter historii, książka jest doskonała dla dzieci, które łatwo się stresują, boją lub mają problemy z regulacją emocji. Pomaga im odnaleźć spokój i poczuć się bezpiecznie. W mniejszym stopniu sprawdzi się jako pozycja dla dzieci 7–8-letnich. Ponieważ głównym celem Bajek… jest relaks i bezpieczeństwo, to mają krótki tekst i prostą fabułę. Dla niektórych dzieci opowieści mogą być zbyt proste lub zbyt podobne między sobą, przez co mogą nużyć. Książka z pewnością nie sprawdzi się u czytelników oczekujących wartkiej akcji i twistów fabularnych.
Opowiadania w zbiorze są krótkie, mają prostą fabułę. Opowiadania zawierają przede wszystkim sytuacje znane, oswojone, takie jak malowanie obrazków, wycieczka rowerowa, zabawa w piaskownicy czy puszczanie baniek mydlanych. Pojawiają się też wydarzenia rodem z bajek i baśni, takie jak wspólny lot z wróżkami, spotkanie diplodoka, lot „supernowoczesną rakietą kosmiczną” czy pływanie na grzbiecie wieloryba. Autorka unika dramatycznych konfliktów – jeśli pojawia się problem, jest on łagodny, szybko rozwiązany i prowadzi do poczucia bezpieczeństwa. Problemem do rozwiązania może być przeszkoda na drodze podczas jazdy rowerem czy chłód podczas wędrówki w górach. Są to kwestie, które można łatwo pokonać i nie budują poczucia niepokoju w małym czytelniku.
W książce występuje wielu bohaterów, którzy mają zapewnić dziecku poczucie bezpieczeństwa i komfortu – są to postacie przyjazne, odpowiednie do spokojnych, wyciszających narracji. To bohaterowie bliscy dziecięcej wrażliwości, postacie, które nie wzbudzają lęku. Są to przede wszystkim zwierzęta, m.in. jeżyki, wiewiórki, pszczółki, kotki – miękkie, puchate, urocze i przede wszystkim przyjazne. Co warto zaznaczyć, w większości opowiadań głównym bohaterem jest dziecko, mały czytelnik, bowiem narracja prowadzone jest w drugiej osobie liczby pojedynczej. „Stąpasz po miękkim mchu, od czasu do czasu chichocząc, gdy liście paproci łaskoczą Cię delikatnie po nosku”, „oddychasz głęboko i spokojnie, żeby nacieszyć się tą wonią…”, „siadasz na jednej z chmurek i zapadasz się w niej jak w miękkim fotelu”, „…do nosa dostaje się miły zapach obiadu. Czujesz się spokojnie i bezpiecznie”, „śmiejesz się i wyciągasz ręce do słońca”, „bicie serca jeżyka uspokaja cię i przynosi poczucie szczęścia” – … to tylko kilka przykładów tej niesamowitej, wciągającej czytelnika w świat przedstawiony narracji. W niektórych opowiadaniach narracja prowadzona jest w pierwszej osobie liczby mnogiej, wtedy bohaterami staje się i dziecko, i czytający mu rodzic / opiekun. Ten zaskakujący zabieg pozwala na pełną immersję dziecka w świat Bajek… Dziecko, stając się bohaterem, przenosi się w spokojny, wyciszający świat i dzięki temu samo łatwiej osiąga tak potrzebną wewnętrzną równowagę. Kiedy autorka opisuje, co bohater widzi, słyszy, czuje, smakuje czy wącha, uruchamia w dziecku empatię sensoryczną, czyli zdolność do wyobrażenia sobie i niemal fizycznego „przeżycia” tego, co przeżywa postać.
Książka ma również wyraźny wymiar wychowawczy – nie tylko uspokaja, ale uczy nazywania emocji i dostrzegania dobrych stron codziennych sytuacji. Przykładowo w opowiadaniu „Pociąg” mały czytelnik spotyka dwóch panów: jednego wiecznie niezadowolonego, narzekającego na deszcz i pociąg oraz drugiego – uśmiechniętego, dostrzegającego dobre strony życia nawet w drobnostkach i potencjalnych trudnościach. Dziecko widzi jak w kontakcie z drugim bohaterem świat się rozjaśnia i staje się piękniejszy, dzięki czemu uczy się, że warto naśladować jego zachowanie.
Ważną częścią Bajek… są dodatki, czyli propozycje aktywności podczas czytania i pytania pomocnicze do tekstu. Dzięki tym elementom lektura nie jest bierna. Ułatwia to dziecku skupienie się na tekście we współczesnym pełnym bodźców świecie.
Wskazówki dla rodzica dotyczące sposobów czytania i dodatkowych aktywności podczas tej czynności służą przede wszystkim wzmacnianiu immersji czytelnika, który będzie mógł nie tylko wczuć się w opowiadaną historię, ale także dosłownie ją poczuć. Autorka przypomina rodzicom o kołysaniu, tuleniu czy masowaniu dzieci. Podczas czytania opowieści o diplodoku, gdy „liście paproci łaskoczą delikatnie po nosku” można delikatnie smyrać dziecięcy nosek. Można delikatnie podrzucać dziecko, podczas czytania o jeździe traktorem po wybojach czy stukać palcami, naśladując padający w świecie przedstawionym deszcz. Autorka zwraca także uwagę na kontrolę oddechu i równomierne wciąganie i wypuszczanie powietrza, co fizycznie uspokaja dziecko. Przypomina o słuchaniu bicia serca, co niesamowicie zbliża z rodzicem / opiekunem. Podpowiada również „zabawy” dźwiękowe, takie jak naśladowanie odgłosów przyrody czy szumu morza, co nie tylko angażuje, ale może także uspokajać poprzez skupienie na dźwięku. Bajki… są zaprojektowane tak, aby działać na wiele zmysłów jednocześnie, co jednocześnie wzmacnia efekt wyciszenia i sprawia, że książka jest bardziej angażująca dla dziecka.
Ważnym elementem Bajek… są też wspomniane już pytania pomocnicze, które można zadawać dzieciom tuż po przeczytaniu. Mogą one angażować dziecko, pobudzać rozmowę czy refleksję, a także wzmacniać więzi rodzinne i wspierać rozwój emocjonalny dziecka. Pojawiają się pytania dotyczące samopoczucia („Kiedy czujesz się najbezpieczniej? Co sprawia, że jest Ci dobrze?”), gustów, preferencji i potrzeb („Jaki przedmiot najbardziej lubisz w swoim domu?”, „Czy lubisz noc?”, „Jaki piasek jest dla Ciebie przyjemniejszy w dotyku – suchy czy mokry?”, „Kiedy najbardziej lubisz czytać książki?”), a także takie nastawione na rozwijanie wiedzy o świecie („Czy powietrze wypuszczane ustami jest ciepłe?”, „Czy działając wspólnie można łatwiej pokonać przeszkody?”). Dzięki tym pytaniom lektura nie jest bierna. Takie pytania rozwijają empatię, umiejętność nazywania emocji i uczą dziecko refleksji nad sobą. Rodzic dostaje gotowe punkty wyjścia do rozmowy, co jest szczególnie cenne wieczorem, gdy dziecko bywa już zmęczone i trudniej skupić je na dialogu.
Książka powstała z myślą o rodzinnych wieczorach i rytuałach zasypiania. Autorka sugeruje, by czytać Bajki… „tuląc się lub leżąc” i aby czytaniu „towarzyszyła Wam spokojna muzyka lub korespondujące z opowieściami odgłosy przyrody”. W tym miejscu warto podkreślić, że do książki skomponowano muzykę relaksacyjną ułatwiającą wyciszenie podczas czytania. Jest ona darmowa i dostępna w internecie po zeskanowaniu kodu QR umieszczonego na tylnej okładce recenzowanej książeczki. Rzadko w książkach dla najmłodszych można spotkać dodatkową warstwę dźwiękową – to dobry pomysł, który czyni książkę atrakcyjną i wielozmysłową.
Język recenzowanej książki jest melodyjny i miękki, co sprawia, że tekst dobrze „płynie” podczas głośnego czytania i działa kojąco. Dziecko słuchając, może naturalnie się wyciszyć, a rodzic – sam zwolnić tempo i odetchnąć.
Ilustracje Roksany Barwińskiej są przytulne, delikatne, odpowiednie do tematyki książki – wspierają spokojny klimat tekstu. Rysunki są utrzymane w pastelowych barwach, są delikatne, ciepłe, o łagodnych kształtach. Uspokajają zamiast pobudzać, bo nie zawierają ostrych kontrastów czy dynamicznych scen. Często przedstawiają spokojne scenerie: wieczorne niebo, kołyszące się drzewa, przytulne pokoiki. Nie rozpraszają nadmiarem szczegółów, lecz zapraszają do spokojnego patrzenia. Dziecko może długo patrzeć na obrazki, co sprzyja koncentracji i ćwiczy uważność.
Bajki do tulenia i wytchnienia to wartościowa propozycja dla rodziców i opiekunów, którzy chcą wprowadzić element spokoju i czułości w codzienne życie dziecka. Dzięki prostym, ciepłym historiom, ilustracjom i dodatkowej muzyce książka pozwala stworzyć atmosferę wyciszenia. Choć nie oferuje spektakularnych opowieści, jej siła tkwi w prostocie i ciepłym klimacie. Nie jest to pozycja dla miłośników wartkiej akcji, ale świetnie spełnia swoją funkcję – pomaga w uspokajaniu, buduje więź i zachęca do rozmowy o emocjach. Książka robi to, co obiecuje – daje wytchnienie i odprężenie. Dla maluszka (i rodzica) takie wartości są niezwykle cenne, zwłaszcza, gdy dzień był intensywny, a potrzeba wyciszenia jest duża.
Zapraszam do biblioteki Centrum Kształcenia Ustawicznego im. Henryka Sienkiewicza w Białymstoku Białostockiego Centrum Edukacji, by wypożyczyć recenzowaną książkę.
Zachęcam również do wypożyczania innych nowych książek w naszej bibliotece. Pełna lista nowych książek dostępna jest tutaj (link).
Magdalena Bienasz
Zdjęcia pochodzą z zasobów własnych biblioteki Centrum Kształcenia Ustawicznego im. Henryka Sienkiewicza w Białymstoku Białostockiego Centrum Edukacji.
Wszystkie umieszczone w tekście cytaty pochodzą z książki Izabeli Michty, Bajki do tulenia i wytchnienia, ilustracje: Roksana Barwińska, Warszawa: Zielona Sowa, 2023.